Excel’de dikey tablolarla çalışırken DÜŞEYARA (VLOOKUP) hemen herkesin aklına gelir. Peki ya veriler satır bazında yatay olarak sıralanmışsa? İşte tam bu noktada YATAYARA (HLOOKUP) devreye giriyor. Özellikle karşılaştırma tabloları, dönemsel raporlar veya ürün özellik listeleri gibi yatay düzende hazırlanmış verilerde satırdan veri çekmek için bu fonksiyon vazgeçilmez bir araç.
Bu rehberde YATAYARA fonksiyonunun ne işe yaradığını, nasıl yazıldığını ve hangi durumlarda tercih edilmesi gerektiğini adım adım öğreneceksin. Ayrıca sık yapılan hataları ve pratik ipuçlarını da bulacaksın.
Başlamadan Önce: Gerekenler
YATAYARA fonksiyonunu kullanmaya başlamadan önce birkaç temel hazırlık yapmak işini kolaylaştırır.
Araçlar ve İhtiyaçlar
- Microsoft Excel 2007 veya üzeri bir sürüm (Office 365, Excel 2019, 2021 dahil)
- Yatay düzende organize edilmiş bir veri tablosu
- Aranacak değerin tablonun ilk satırında yer alması
Ön Koşullar
- Temel Excel hücre referanslarını bilmek (A1, B2 gibi)
- Formül çubuğuna formül yazmayı bilmek
- Satır ve sütun kavramlarına aşina olmak
YATAYARA (HLOOKUP) Nedir ve Ne İşe Yarar?
Kısa Tanım: YATAYARA, bir tablonun ilk satırında belirli bir değeri arar ve bulduğunda aynı sütundaki belirtilen satırdan veri döndürür. İngilizce adı HLOOKUP, “Horizontal Lookup” yani “Yatay Arama” anlamına gelir.
Pratikte en sık görülen kullanım alanları şunlar:
- Aylık veya çeyreklik verilerin yatay sıralandığı finansal tablolar
- Ürün özelliklerinin sütunlarda listelendiği karşılaştırma tabloları
- Yıllara göre düzenlenmiş istatistik verileri
- Fiyat listeleri ve tarife tabloları
DÜŞEYARA ile Farkı Nedir?
DÜŞEYARA (VLOOKUP) dikey tablolarda çalışır; aranan değer ilk sütunda bulunur ve sağa doğru veri çekilir. YATAYARA ise bunun tam tersi mantıkla çalışır: aranan değer ilk satırda bulunur ve aşağıya doğru veri çekilir. Tablonun yapısına göre hangisini kullanacağına karar verirsin.
YATAYARA Fonksiyonunun Söz Dizimi
Fonksiyonun yapısı şu şekilde:
=YATAYARA(aranan_değer; tablo_aralığı; satır_numarası; [aralık_ara])
Her bir parametreyi tek tek inceleyelim:
- aranan_değer: Tablonun ilk satırında arayacağın değer. Metin, sayı veya hücre referansı olabilir.
- tablo_aralığı: Aramanın yapılacağı hücre aralığı. İlk satır, arama satırı olarak kabul edilir.
- satır_numarası: Sonucun döndürüleceği satırın numarası. Tablo aralığının ilk satırı 1 olarak sayılır.
- aralık_ara: İsteğe bağlı parametre. YANLIŞ (FALSE veya 0) yazarsan tam eşleşme arar. DOĞRU (TRUE veya 1) veya boş bırakırsan yaklaşık eşleşme arar.
Pro İpucu: Genelde tam eşleşme istediğin için son parametreye YANLIŞ veya 0 yazmayı alışkanlık haline getir. Aksi halde beklenmedik sonuçlarla karşılaşabilirsin.
Adım Adım YATAYARA Kullanımı
Şimdi somut bir örnekle fonksiyonu uygulayalım. Diyelim ki aşağıdaki gibi bir ürün karşılaştırma tablon var:
A1’den D3’e kadar olan alanda: İlk satırda ürün kodları (P101, P102, P103), ikinci satırda ürün adları, üçüncü satırda fiyatlar yer alıyor.
Amacın P102 kodlu ürünün fiyatını bulmak olsun.
1) Sonucun görüneceği hücreye tıkla ve formül çubuğuna geç.
2) Şu formülü yaz: =YATAYARA(“P102”;A1:D3;3;YANLIŞ)
3) Enter tuşuna bas. Excel, ilk satırda “P102” değerini bulacak ve aynı sütunun 3. satırındaki fiyat bilgisini döndürecek.
4) Eğer aranan değeri başka bir hücreden çekmek istiyorsan, “P102” yerine hücre referansı kullanabilirsin. Örneğin: =YATAYARA(F1;A1:D3;3;YANLIŞ)
5) Formülü farklı hücrelere kopyalayacaksan, tablo aralığını sabitlemek için dolar işareti kullan: =YATAYARA(F1;$A$1:$D$3;3;YANLIŞ)
Şu Durumda Ne Yaparsın?
Diyelim ki bir dönemsel satış raporun var. Sütunlarda aylar (Ocak, Şubat, Mart…), satırlarda ise farklı metrikler (Satış Adedi, Ciro, Kar Marjı) yer alıyor. Kullanıcıdan ay seçmesini istiyorsun ve seçilen aya göre ciro bilgisini göstermek istiyorsun.
Bu senaryoda bir hücreye ay adını yazdırır (örneğin G1 hücresine “Mart”), sonra YATAYARA ile o aya ait ciro satırından veriyi çekersin. Formül şöyle olur: =YATAYARA(G1;A1:M4;3;YANLIŞ) (Ciro bilgisinin 3. satırda olduğunu varsayarsak.)
Sık Yapılan Hatalar ve Çözümleri
YATAYARA kullanırken bazı hatalarla karşılaşman olası. İşte en yaygın olanları:
#YOK (#N/A) Hatası
- Neden: Aranan değer tablonun ilk satırında bulunamadı.
- Çözüm: Yazım hatası olup olmadığını kontrol et. Büyük-küçük harf duyarlılığı genelde sorun olmaz ama fazladan boşluk karakterleri sorun yaratabilir. KIRP (TRIM) fonksiyonuyla boşlukları temizleyebilirsin.
#BAŞV! (#REF!) Hatası
- Neden: Satır numarası, tablo aralığındaki satır sayısından büyük.
- Çözüm: Tablo aralığını ve satır numarasını tekrar kontrol et. Örneğin 3 satırlık bir tabloda satır numarası olarak 5 yazamazsın.
Yanlış Sonuç Dönmesi
- Neden: Son parametre boş bırakıldığında veya DOĞRU yazıldığında yaklaşık eşleşme yapılır. Bu durumda veriler sıralı değilse hatalı sonuç döner.
- Çözüm: Tam eşleşme için mutlaka YANLIŞ veya 0 yaz.
Yaygın Yanlış Bilinenler
- Yanlış: “YATAYARA büyük-küçük harf duyarlıdır.” → Doğrusu: Standart YATAYARA büyük-küçük harf ayrımı yapmaz.
- Yanlış: “YATAYARA sadece metin arar.” → Doğrusu: Sayı, tarih ve metin değerlerini arayabilir.
- Yanlış: “Tablo aralığı her zaman A1’den başlamalı.” → Doğrusu: Herhangi bir hücre aralığını belirtebilirsin.
YATAYARA’ya Alternatif: INDEX-MATCH Kombinasyonu
YATAYARA bazı sınırlamalara sahip. Örneğin aranan değer mutlaka ilk satırda olmalı. Daha esnek bir çözüm istiyorsan INDEX ve KAÇINCI (MATCH) fonksiyonlarını birlikte kullanabilirsin.
Aynı örnek için INDEX-MATCH versiyonu: =İNDİS(A3:D3;KAÇINCI(“P102”;A1:D1;0))
Bu yöntemle aranan değerin hangi satırda olduğu önemli değil; daha dinamik aramalar yapabilirsin. Ancak YATAYARA, basit yatay aramalar için hâlâ daha kolay ve okunabilir bir seçenek.
Frequently Asked Questions
YATAYARA fonksiyonu hangi Excel sürümlerinde çalışır?
YATAYARA, Excel 2007’den itibaren tüm sürümlerde kullanılabilir. Office 365, Excel 2010, 2013, 2016, 2019 ve 2021 sürümlerinde sorunsuz çalışır. Google Sheets’te de HLOOKUP adıyla aynı mantıkla kullanılabilir.
YATAYARA ile birden fazla sonuç döndürebilir miyim?
Hayır, YATAYARA yalnızca ilk eşleşmeyi döndürür. Birden fazla eşleşme varsa sadece soldaki ilk sonucu alırsın. Tüm eşleşmeleri bulmak için FILTER fonksiyonu (Excel 365) veya farklı yöntemler gerekir.
Aranan değer sayı ama metin olarak biçimlendirilmişse ne olur?
Bu durumda #YOK hatası alabilirsin çünkü Excel sayı ile metin olarak yazılmış sayıyı farklı değerler olarak görür. DEĞERİNE (VALUE) veya METNİNE (TEXT) fonksiyonlarıyla veri tiplerini eşleştirmen gerekebilir.
YATAYARA’da joker karakter kullanabilir miyim?
Evet, son parametre YANLIŞ olduğunda yıldız (*) ve soru işareti (?) joker karakterlerini kullanabilirsin. Örneğin “P*” yazarsan P ile başlayan ilk değeri bulur.
Sonuç: YATAYARA ile Yatay Verilerden Hızlıca Bilgi Çek
YATAYARA (HLOOKUP), yatay düzende organize edilmiş tablolardan veri çekmek için pratik ve etkili bir Excel fonksiyonu. Özellikle dönemsel raporlar, karşılaştırma tabloları ve fiyat listeleri gibi yapılarda işini kolaylaştırır. Fonksiyonun dört parametresini doğru kullandığında ve tam eşleşme için YANLIŞ parametresini eklediğinde hatasız sonuçlar alırsın.
Artık YATAYARA’nın ne işe yaradığını, nasıl yazıldığını ve hangi hatalara dikkat etmen gerektiğini biliyorsun. Kendi tablolarında deneyerek pratik yapmaya başlayabilirsin. Daha karmaşık senaryolar için INDEX-MATCH kombinasyonunu da araştırmanı öneririm.