Nasıl Yapılır ? Nedir ?

USB-C Nedir? Hız, Şarj ve Kablo Seçimi

By Mücahit Özdemir

December 11, 2015

USB-C, ters takılabilen bir fiş ve port biçimidir. Bu biçim tek başına veri aktarım hızını, hızlı şarjı, görüntü çıkışını veya belirli bir cihazla sorunsuz çalışmayı garanti etmez. Veri hızı, portun, bağlı cihazın ve kablonun desteklediği USB standardına; şarj gücü ise USB Power Delivery (USB PD) desteğine ve tüm bileşenlerin ortak kapasitesine bağlıdır. Bu nedenle bir USB-C kablo almadan önce sadece fişin şekline değil, ihtiyacınıza uygun veri ve güç özelliklerine de bakmak gerekir. USB-IF Type-C Specification

USB-C nedir?

USB-C, USB Implementers Forum’un (USB-IF) tanımladığı USB Type-C kablo ve konnektör ekosistemidir. Kullanıcı açısından en belirgin yanı, fişin iki yönde de takılabilmesidir. Ancak USB-C’yi bir “hız standardı” gibi düşünmek yanıltıcıdır: Aynı görünümdeki iki USB-C portu veya iki kablo, birbirinden çok farklı veri, şarj ve ek özellikler sunabilir. USB-IF Type-C Language and Packaging Guidelines

Bu ayrımı basitçe üç başlıkta ele almak faydalıdır:

Bakılan katman Ne anlatır? Tek başına neyi söylemez?
USB-C Fişin ve portun fiziksel biçimini Veri hızını, şarj gücünü veya görüntü desteğini
USB 5/10/20 Gbps Veri bağlantısının teorik kapasitesini Dosyaların her zaman bu hızda kopyalanacağını veya şarj gücünü
USB Power Delivery Uyumlu taraflar arasındaki güç pazarlığını Her USB-C portunun PD ile şarj edebileceğini

Örneğin bilgisayarınızdaki USB-C portu yalnızca temel veri aktarımı için kullanılabilir; aynı kasadaki başka bir USB-C portu ise daha yüksek veri hızı ya da şarj desteği sunabilir. Doğru sonucu belirleyen şey, portun gerçek teknik özellikleri ve kullandığınız kablodur.

USB 3.x, USB 3.2 ve hız adları nasıl okunmalı?

USB-IF, tüketiciye yönelik anlatımda USB 5Gbps, USB 10Gbps ve USB 20Gbps ifadelerini kullanır. Bunlar veri bağlantısının teorik bit hızı sınıflarını anlatır. Ürün kutusunda veya teknik özelliklerde bu ifadeler görülebilir; ancak pratikteki dosya kopyalama hızı depolama biriminin performansı, bilgisayarın portu, bağlı cihaz, kablo ve yazılım tarafındaki ek yüke göre daha düşük kalabilir. USB 3.2 Language, Product and Packaging Guidelines

Eski ürün sayfalarında ve aramalarda “USB 3.0” ya da “USB 3.1” ifadelerine hâlen rastlanır. Bu terimler, tek başına bugün hangi hız sınıfının sunulduğunu güvenilir biçimde anlatmaz. Bu yüzden bir ürünü değerlendirirken eski adı hızla otomatik olarak eşlemek yerine, teknik tabloda yazan USB 5Gbps, USB 10Gbps veya USB 20Gbps bilgisini aramak daha sağlıklıdır.

Bir bileşen daha yavaş olduğunda bağlantı genellikle ortak desteklenen daha düşük hızda çalışır. Bu nedenle 20 Gbps destekli bir harici SSD, daha düşük yetenekli bir port veya kabloyla bağlandığında kendi azami potansiyeline ulaşamayabilir. USB-C fişinin takılması bağlantıyı mümkün kılar; performans sınıfını ise tüm zincirin yetenekleri belirler. USB 3.2

USB-C ile USB Power Delivery aynı şey değildir

USB Power Delivery, USB-C’nin fiziksel şekli değil, uyumlu cihazlar arasında güç ihtiyacını görüşmeye yarayan ayrı bir spesifikasyondur. Şarj cihazı, kablo ve cihaz uygun olduğunda veri ve güç aynı USB-C kablosunda birlikte taşınabilir. Buna karşın USB-C portlu her ürünün PD ile şarj aldığı veya başka bir cihazı PD ile şarj ettiği varsayılamaz. USB-IF USB Charger (USB Power Delivery)

USB PD 3.1, uygun bir uygulamada 240 W’a kadar güç teslimini destekler. Bu üst sınır, uyumlu kaynak ve alıcıya ek olarak güncel gereksinimleri karşılayan tam özellikli bir USB Type-C kablo ve konnektör bağlamında anlamlıdır. Dolayısıyla 240 W yazısı, herhangi bir USB-C kabloyu veya portu otomatik olarak 240 W şarj çözümüne dönüştürmez. Cihazınızın kabul ettiği güç, şarj cihazının sunabildiği güç ve kablonun derecesi birlikte kontrol edilmelidir. USB PD 3.1 announcement

Bu noktada iki farklı ölçüyü karıştırmamak gerekir: Gbps veri aktarım hızını, watt ise güç kapasitesini ifade eder. “USB 20Gbps” bilgisi yüksek güçlü şarj garantisi vermez; “240 W” bilgisi de harici diskinizin veri bağlantısının 20 Gbps çalışacağını göstermek için yeterli değildir.

Kablo veya adaptör almadan önce neye bakılmalı?

USB-C aksesuarlarında tek bir etikete bakmak yerine, aşağıdaki kontrol listesini kullanın:

  1. Cihazınızın portunu kontrol edin. Bilgisayar, telefon, tablet veya aksesuarın teknik sayfasında veri hızı, şarj girişi ve varsa görüntü çıkışı için ayrı bilgiler arayın.
  2. Kablonun veri ihtiyacınıza uygun olduğunu doğrulayın. Harici SSD, dock veya yüksek hızlı yedekleme için kablonun desteklediği veri sınıfı önemlidir. Sadece USB-C uçlu olması yeterli kanıt değildir.
  3. Şarj ihtiyacı varsa PD bilgisini ayrı kontrol edin. Şarj cihazının çıkışı, cihazınızın kabul ettiği güç ve kablonun taşıyabildiği güç birlikte uyumlu olmalıdır.
  4. Tek bir özellikten diğerini çıkarmayın. Yüksek veri hızlı bir kablonun mutlaka yüksek güç sunacağını ya da yüksek güç dereceli bir kablonun mutlaka ihtiyacınız olan veri hızını vereceğini varsaymayın.
  5. Adaptörle yeni bir yetenek elde ettiğinizi düşünmeyin. Bir adaptör fiziksel bağlantıyı sağlayabilir; ancak portun, cihazların ve ilgili protokolün desteklemediği bir veri, güç veya görüntü özelliğini garanti etmez.

USB-IF, en yüksek veri yeteneği için host, cihaz ve tam özellikli Type-C kablo koşulunu vurgular. Bu nedenle teknik özellikler, ürün yorumları veya fişin görünümü yerine karar vermeniz gereken ana kaynaktır. USB-IF Type-C Language and Packaging Guidelines

Hangi kullanımda hangi bilgi önemlidir?

Telefonunuzu şarj etmek istiyorsanız önce cihazınızın USB PD destekleyip desteklemediğine, ardından şarj cihazının ve kablonun uygunluğuna bakın. Harici SSD ile büyük dosyalar taşıyacaksanız port ve kablodaki USB 5/10/20 Gbps bilgisini kontrol edin; depolama biriminin kendi hızının da sonucu sınırlayacağını unutmayın. Tek kabloyla birden fazla iş yapmak istiyorsanız, cihaz üreticisinin o port için belirttiği özellikleri okuyun. USB-C, kullanışlı ortak fiş biçimidir; hangi işleri yapabildiği ise ürünün uygulamasına bağlıdır.

Sık sorulan sorular

USB-C her zaman hızlı mı?

Hayır. USB-C fiş biçimidir. Gerçek veri hızı, portun, bağlı cihazın ve kablonun ortak olarak desteklediği USB veri sınıfına bağlıdır. USB-IF USB 3.2 Guidelines

USB-C her zaman hızlı şarj eder mi?

Hayır. Hızlı şarj veya daha yüksek güç için cihaz, şarj cihazı ve kablonun USB PD ve ilgili güç gereksinimlerinde uyumlu olması gerekir. USB-IF USB Power Delivery

USB 5/10/20 Gbps neyi anlatır?

Bu ifadeler veri bağlantısının teorik hız sınıflarıdır. Gerçek dosya aktarımı, zincirdeki en yavaş bileşen ve kullanım koşulları nedeniyle daha düşük olabilir. USB-IF USB 3.2

240 W her USB-C kabloyla kullanılabilir mi?

Hayır. 240 W, USB PD 3.1 kapsamında; uyumlu kaynak, alıcı ve uygun tam özellikli Type-C kablo/konnektör gerektiren bir üst sınırdır. USB PD 3.1 announcement

Kaynaklar