Fare ile menülerde gezinmek, sağ tık yapmak, açılır listelerden seçim yapmak… Tüm bunlar toplamda günde 30-40 dakikanızı çalıyor olabilir. Kısayol tuşlarıyla verimlilik kazanmak, profesyonel kullanıcıların en temel alışkanlıklarından biri. Aşağıda Windows, macOS ve hatta Linux’ta çalışan 30 evrensel klavye kısayolunu bulacaksınız. Bunları kas hafızanıza kazıdığınızda, bilgisayar başında geçirdiğiniz her saat daha verimli hale gelecek.
Başlamadan Önce
Kısayolları öğrenmek bir maraton, sprint değil. Hepsini aynı anda ezberlemeye çalışmak yerine günde 3-5 tanesini pratiğe dökmek çok daha etkili.
Gerekenler:
- Tam boyutlu veya TKL (Tenkeyless) klavye
- Windows 10/11, macOS Ventura+ veya güncel bir Linux dağıtımı
Ön Koşullar:
- Klavyenizdeki Ctrl, Alt, Shift ve Windows/Command tuşlarının yerini bilin
- macOS kullanıcıları: Ctrl yerine Command (⌘) tuşunu kullanacak
Pro İpucu: Masaüstüne veya monitörünüzün kenarına küçük bir “cheat sheet” yapıştırın. İlk hafta sürekli bakacaksınız, ikinci haftadan itibaren bakmadan yapabilir hale geleceksiniz.
Temel Sistem Kısayolları (1-10)
Bu kısayollar neredeyse her uygulamada çalışır. İşletim sistemi fark etmeksizin evrensel kabul edilirler.
| No | İşlev | Windows/Linux | macOS |
|---|---|---|---|
| 1 | Kopyala | Ctrl + C | ⌘ + C |
| 2 | Kes | Ctrl + X | ⌘ + X |
| 3 | Yapıştır | Ctrl + V | ⌘ + V |
| 4 | Geri Al | Ctrl + Z | ⌘ + Z |
| 5 | Yinele (Redo) | Ctrl + Y | ⌘ + Shift + Z |
| 6 | Tümünü Seç | Ctrl + A | ⌘ + A |
| 7 | Kaydet | Ctrl + S | ⌘ + S |
| 8 | Bul | Ctrl + F | ⌘ + F |
| 9 | Yazdır | Ctrl + P | ⌘ + P |
| 10 | Yeni Pencere/Belge | Ctrl + N | ⌘ + N |
Kilit Çıkarım: Bu 10 kısayol, günlük bilgisayar kullanımının %60’ını kapsıyor. Sadece bunları öğrensen bile ciddi zaman kazanırsın.
Metin Düzenleme Kısayolları (11-18)
Word, Google Docs, e-posta veya kod editörü fark etmez. Metin üzerinde çalışırken bu kombinasyonlar hayat kurtarır.
| No | İşlev | Windows/Linux | macOS |
|---|---|---|---|
| 11 | Kelime kelime atla (sağ) | Ctrl + → | Option + → |
| 12 | Kelime kelime atla (sol) | Ctrl + ← | Option + ← |
| 13 | Kelime seçerek atla | Ctrl + Shift + →/← | Option + Shift + →/← |
| 14 | Satır başına git | Home | ⌘ + ← |
| 15 | Satır sonuna git | End | ⌘ + → |
| 16 | Kalın (Bold) | Ctrl + B | ⌘ + B |
| 17 | İtalik | Ctrl + I | ⌘ + I |
| 18 | Altı Çizili | Ctrl + U | ⌘ + U |
Özellikle 11-13 numaralı kısayollar, uzun metinlerde düzenleme yaparken fareye olan bağımlılığı tamamen ortadan kaldırır. Pratikte en sık görülen hata, bu kısayolları bilmeden tek tek karakter silmeye çalışmak.
Pro İpucu: Bir kelimeyi silmek için önce Ctrl + Shift + ← ile seç, sonra Delete’e bas. Backspace’i 15 kez basmaktan çok daha hızlı.
Tarayıcı Kısayolları (19-24)
Chrome, Firefox, Edge veya Safari kullanıyor olun, bu kısayollar standart hale gelmiş durumda.
| No | İşlev | Windows/Linux | macOS |
|---|---|---|---|
| 19 | Yeni Sekme | Ctrl + T | ⌘ + T |
| 20 | Sekmeyi Kapat | Ctrl + W | ⌘ + W |
| 21 | Kapatılan Sekmeyi Geri Aç | Ctrl + Shift + T | ⌘ + Shift + T |
| 22 | Sekmeler Arası Geçiş | Ctrl + Tab | ⌘ + Option + → |
| 23 | Adres Çubuğuna Odaklan | Ctrl + L veya F6 | ⌘ + L |
| 24 | Sayfayı Yenile | F5 veya Ctrl + R | ⌘ + R |
Kilit Çıkarım: 21 numaralı kısayol (Ctrl + Shift + T) birçok kullanıcının bilmediği ama öğrendiğinde vazgeçemediği bir özellik. Yanlışlıkla kapattığın sekmeyi anında geri getiriyor.
Pencere ve Masaüstü Yönetimi (25-30)
Birden fazla uygulama arasında geçiş yapmak, pencereleri düzenlemek ve masaüstünü yönetmek için bu kısayollar şart.
| No | İşlev | Windows | macOS |
|---|---|---|---|
| 25 | Uygulamalar Arası Geçiş | Alt + Tab | ⌘ + Tab |
| 26 | Pencereyi Sola Yapıştır | Win + ← | —* |
| 27 | Pencereyi Sağa Yapıştır | Win + → | —* |
| 28 | Masaüstünü Göster | Win + D | F11 veya ⌘ + F3 |
| 29 | Ekran Görüntüsü (Seçim) | Win + Shift + S | ⌘ + Shift + 4 |
| 30 | Bilgisayarı Kilitle | Win + L | ⌘ + Control + Q |
*macOS’ta pencere yönetimi için üçüncü parti uygulamalar (Rectangle, Magnet) veya macOS Sequoia’nın yerleşik özelliği kullanılabilir.
Pro İpucu: İki monitör kullanıyorsan Win + Shift + ← veya → ile pencereyi diğer ekrana taşıyabilirsin. Çoklu ekran kurulumlarında ezber bozan bir kolaylık.
Kısayolları Etkili Öğrenme Stratejisi
30 kısayolu bir günde öğrenmeye çalışmak, sonuç vermez. Bunun yerine şu yöntemi deneyin:
- İlk hafta sadece 1-10 arası temel kısayollara odaklan
- Her gün en az 50 kez bilinçli olarak kullan
- Fareye uzandığını fark ettiğinde dur ve kısayolu hatırla
- İkinci hafta metin düzenleme kısayollarını ekle
- Üçüncü hafta tarayıcı ve pencere yönetimi kısayollarını dahil et
Mini Senaryo: Diyelim ki bir rapor yazıyorsun ve bir paragrafı başka bir yere taşıman gerekiyor. Fare ile seç, sağ tık, kes, scroll, sağ tık, yapıştır… Bunun yerine: Ctrl + Shift + End (paragraf sonuna kadar seç), Ctrl + X, Ctrl + End (belge sonuna git), Ctrl + V. Toplam süre: 2 saniye.
Sıkça Sorulan Sorular
Kısayollar tüm uygulamalarda aynı mı çalışıyor?
Temel kısayollar (Kopyala, Yapıştır, Kaydet) neredeyse evrensel. Ancak bazı profesyonel yazılımlar (Photoshop, AutoCAD, VS Code) kendi özel kısayol setlerine sahip. Bu uygulamalarda varsayılan kısayolları öğrenmek veya özelleştirmek gerekebilir.
macOS’ta Windows kısayollarına alışkınım, ne yapmalıyım?
Sistem Tercihleri > Klavye > Değiştirici Tuşlar bölümünden Control ve Command tuşlarını yer değiştirebilirsiniz. Ancak uzun vadede macOS’un kendi mantığına alışmak daha sağlıklı.
Kısayolları özelleştirebilir miyim?
Evet. Windows’ta PowerToys uygulaması, macOS’ta Sistem Tercihleri > Klavye > Kısayollar menüsü bu imkânı sunuyor. Linux’ta ise masaüstü ortamına göre değişiyor (GNOME, KDE vb.).
Sonuç
Klavye kısayolları, dijital çağın el yazısı gibi. Öğrenmesi biraz zaman alır ama bir kez kas hafızasına yerleştiğinde, bilgisayar kullanımınız tamamen dönüşür. Bu 30 evrensel kısayol, işletim sistemi veya uygulama fark etmeksizin size hız kazandıracak.
Hemen şimdi yapılacak tek şey: Bu sayfayı yer imlerine ekle (Ctrl + D / ⌘ + D) ve yarın ilk 10 kısayolu bilinçli olarak kullanmaya başla. Üç hafta sonra fareye neredeyse hiç dokunmadığını fark edeceksin.